Chiến binh la mã cổ đại

Được coi là "cỗ xe cộ tăng" thời cổ đại, trẻ khỏe không gì rất có thể ngăn hạn chế được và là nỗi ác mộng của 10.000 tín đồ La Mã sống sót sau thảm kịch tại Carrhae.
theo dõi trên
*

Trong ngữ điệu cổ đại, trường đoản cú “Cataphract” được người La Mã với Hy Lạp sử dụng để biểu đạt những kỵ binh rất nặng bên trên chiến trường. Nhưng chúng ta có từng hỏi, vì sao họ lại được hotline là kỵ binh vô cùng nặng?

Mọi fan đều biết rằng, kỵ binh được chia làm 2 loại: kỵ binh nặng với kỵ binh nhẹ. "Nặng" cùng "nhẹ" là khái niệm dùng để làm chỉ lượng trang bị mà một kỵ binh có theo, đó có thể là áo giáp, vũ khí, mũ mão, áo choàng sắt mang đến ngựa.

Bạn đang xem: Chiến binh la mã cổ đại

Nhưng với riêng các Cataphract, lượng trang bị mà họ mang nhiều hơn nữa quá mức đối với một kỵ binh nặng nề thông thường. Vì thế, tín đồ ta gọi Cataphract là lớp kỵ binh khôn xiết nặng.

Một bức vẽ trình bày lại Cataphract.

Các kỵ binh Cataphract là siêu phẩm thời cổ đại

Khái niệm về kỵ binh nặng trĩu đã tất cả từ khôn cùng lâu, đa số ghi chép cổ nhất cho thấy thêm kỵ binh nặng nề đã xuất hiện từ chũm kỷ sản phẩm 6 TCN tại khoanh vùng Kwarezm, vùng đất thuộc châu Á gần đại dương Aral ngày nay.

Kỵ binh nặng nề dần thay thế sửa chữa chiến xa (chariot) cùng trở thành phần tử chủ lực trong quân team của fan Assyrian, bạn Achaemenid với Macedonia của Alexander Đại đế.

Khái niệm “kỵ binh nặng” thời đó dần dần trở đề nghị thông dụng, đóng vai trò vô cùng đặc trưng trong phương án thời cổ truyền lúc bấy giờ.

Từ Cataphract (tiếng Latin cataphractus, giờ Hy Lạp kataphractoi) ban đầu xuất hiện để chỉ hầu hết kỵ binh “nặng” nhất.

Nếu như những kỵ binh Hetairoi (kỵ binh bên dưới thời Alexander Đại đế) thường được sản phẩm công nghệ áo liền kề ngực thì Cataphract lại vận giáp bí mật người bao gồm: mặt nạ, quấn tay, quấn chân và cục bộ những phần cơ thể còn lại. Chưa kể có vậy, trong cả những chú ngựa cũng khá được bọc trong số những bộ tiếp giáp dày với nặng nề.

Bản thân từ Cataphract trong tiếng Hy Lạp không có nghĩa biểu lộ lượng áo giáp lớn tưởng mà một binh sĩ phải mang theo mặc dù sau này, nó đã dần biến thể theo bao gồm danh từ mà lại nó mô tả. Đến hiện thời trong giờ Anh, Cataphract vừa rất có thể là tính từ (bọc kín trong sát sắt) vừa có thể là danh từ (siêu tiếp giáp trọng kỵ).

Các học trả cổ trong tương lai đều viết về Cataphract như thể đó là một trong những tuyệt tác của nhân loại cổ đại. Sallust (86 - 34TCN) nói “Bộ khía cạnh của kỵ binh Cataphract chính là sắt” trong lúc Ammianus Marcellinus (mất năm 350) lại đến rằng: "Những vòng tròn thép bọc vòng quanh khung người sẽ hoàn toàn trùm kín dù là bó cơ bé dại nhất của chiến binh”.

Ammanius mệnh danh các kỵ binh Cataphract như là "những bức tượng được làm dưới bàn tay Praxiteles" (nhà điêu khắc khả năng thời cổ đại) với khiến địch thủ của họ buộc phải tỏ ra ngần ngại ngay từ tầm nhìn đầu tiên.

Hoàng đế La Mã Aurelian lúc lần đầu chú ý thấy các kỵ binh của Đế chế Palmyrene vào trận Emesa năm 270 đã nên thốt lên: “Họ quá đầy niềm tin vào những cỗ giáp cơ mà quả thực bọn chúng thật sự chắc hẳn rằng và an toàn”. Nhiều tài liệu đến biết, dưới số đông lớp tiếp giáp sắt, các kỵ binh còn mang thêm sát làm bằng da thú hoặc hợp kim đồng.

Kỵ binh Cataphract của đế chế Parthia và bạn Armenia.

Làm sao một nhỏ người cũng tương tự một chú ngựa hoàn toàn có thể mang trên bản thân một cân nặng giáp lớn lao như vậy nhưng mà không thấy mệt? đương nhiên là họ sẽ rất nhanh mệt nhưng theo sử gia Heliodorus, những kỵ binh Cataphract những được tuyển chọn kỹ lưỡng - đó yêu cầu là những người có làm ra cùng kích thước khung hình vượt trội.

Cả những con ngữa cũng bắt buộc trải qua vòng tuyển chọn gắt gao. Sử sách ghi lại rằng, chỉ tất cả giống ngựa Nisean là phù hợp hợp để triển khai vật cưỡi cho những kỵ binh Cataphract.

Đây là giống ngựa chiến có bắt đầu từ vùng cao nguyên Nisean (Iran ngày nay), sở hữu kích thước và sức mạnh vượt xa các giống ngựa bình thường.

Độ hung hăng, bền vững của con ngữa Nisean vượt xa các giống chiến mã bình thường.

Người La Mã từng vô cùng ấn tượng trước mức độ khỏe phi thường và độ lì lợm của giống con ngữa này khi đụng trán cùng với Đế quốc Parthia. Tín đồ ta có niềm tin rằng Bucephalus - loài vật cưỡi lịch sử một thời của Alexander Đại đế chính là một chú con ngữa Nisean.

Giống chiến mã Nisean thời đó quý và đặc biệt quan trọng đến mức thường xuyên trở thành chủ đề chính tạo ra các cuộc chiến tranh giữa nhiều non sông quanh khu vực Iran ngày nay.

Không chỉ sở hữu bộ giáp sắt biểu lộ sự mạnh khỏe mẽ, những Cataphract còn là một bậc thầy vào việc áp dụng nhiều loại vũ khí khác nhau, bao gồm cung tên, chùy, giáo, gươm… tuy vậy vũ khí thông dụng độc nhất vô nhị của họ là 1 trong ngọn thương lâu năm 3,6-4m mang tên gọi là Kontos.

Các Cataphract cầm cố Kontos bởi 2 tay.

Các Cataphract thời kỳ đầu không sử dụng khiên vì tại sao họ đề nghị cầm Kontos bởi 2 tay. Với tốc độ của chiến mã cùng trọng lượng vô cùng “khủng”, các Cataphract lao tới kẻ thù xuyên thủng hàng phòng ngự bởi trường yêu thương Kontos.

Theo sử gia Plutarch, ngọn thương của những Cataphract rất có thể đâm xuyên 2 người mặc sát cùng lúc. Đó quả là một trong những cỗ xe pháo ủi đúng nghĩa trên mặt trận cổ đại.

Tuy nhiên không tồn tại gì là tuyệt đối hoàn hảo và những Cataphract cũng vậy. ở kề bên “chi giá thành bảo dưỡng” cực đắt cho cỗ giáp, sự nặng nhọc của chúng làm cho việc xoay xoả vô cùng nặng nề khăn. Do vậy, kỵ binh Cataphract chậm rãi hơn nhiều lần so với những kỵ binh khác.

Khi các Cataphract lao tới, ko gì hoàn toàn có thể cản nổi họ.

Đặc biệt là vào thời cổ đại, khi bàn đấm đá trên ngựa chưa được phát minh, việc điều khiển và tinh chỉnh được đa số chú chiến mã Nisean khôn xiết khỏe càng trở nên khó khăn hơn.

Sử sách ko ghi những về phần lớn thất bại của Cataphract nhưng bọn họ cũng có thể hình dung ra, giả dụ bị ngã con ngữa thì những Cataphract chưa dĩ nhiên đã đứng dậy nổi. Sử gia Heliodorus miêu tả Cataphract ko ngựa hệt như những thanh mộc nằm dưới khu đất vậy.

Trở thành nỗi lo lắng của người La Mã

Được vật dụng tới "tận chân răng" vì thế nhưng vào thời kỳ đầu, hồ hết ghi chép về Cataphract cho biết họ toàn… chiến bại chứ ít bao giờ thắng.

Bởi một lẽ không một danh tướng như thế nào biết áp dụng Cataphract cho đến tận trận Carrhae giữa cộng hòa La Mã với Đế chế Parthia.

Trước trận này, Cataphract xuất hiện thêm lần đầu vào trận Panion năm 200TCN (Cataphract của đế chế Seleucid đối đầu và cạnh tranh với vương quốc Ptolemaic) với trong trận Magnesia năm 188 TCN lúc đế chế Seleucid cuộc chiến tranh với cộng hòa La Mã.

Tại Magnesia, Vua Seleucid, Antiochus the Great đã mang lại 3.000 Cataphract thuộc 1.000 kỵ binh trợ thủ Agema vào chiến trường.

Tuy nhiên Seleucid thua kém trong trận này mặc dù đông đảo hơn. Ở cánh trái, Cataphract thua kém tan nát trước những kỵ binh được trang bị nhẹ nhàng hơn nhiều của fan La Mã do bao gồm bộ binh hỗ trợ.

Ở cánh phải, Cataphract thành công xuất sắc khi đẩy lùi được quân La Mã, mặc dù khi cánh trái và trung quân đang vỡ nát thì thành công xuất sắc này ko được ai ghi nhớ đến.

Xem thêm: Choi Gái Ở Hà Nội - Những Địa Bàn Của Gái Ngành Tại Hà Nội

Phải đến năm 53 TCN, fan ta new biết đến sức mạnh kinh hồn của các Cataphract. Khoảng tầm 1.000 Cataphract cùng 9.000 xạ kỵ của Đế chế Parthia dưới sự lãnh đạo thiên tài của Surena quấy tan 40.000 quân La Mã của Marcus Linus Crassus (một trong tam hùng La Mã thời đó, lân cận Pompey Magnus cùng Gaius Julius Caesar) cơ mà chỉ thiệt hại gồm vỏn vẹn hơn… 100 người.

Các kỵ binh Cataphract của Parthia - nỗi lo lắng của fan La Mã. Bạn Parthia từng là chư hầu của đế chế Seleucid trước lúc tự giành lấy độc lập vào năm 250 TCN.

Sau này lúc Đế chế Seleucid tan vỡ, bạn Parthia hối hả giành đem vị thế cại trị phương Đông và tự lập ra quân team gồm đa phần là kỵ binh, trong số đó có các Cataphract.

La Mã đánh bại đế chế Seleucid mua 3.000 Cataphract năm 188.

Crassus đang từng gặp gỡ Cataphract, vẫn từng chạm mặt xạ kỵ Parthia dẫu vậy đều chiến thắng dễ dàng mà chưa hẳn đổ một giọt mồ hôi. Vì thế chẳng mấy ai tin yêu lượng quân rất ít của Surena rất có thể ngăn cách tiến của La Mã.

Quay quay trở lại trận Carrhae, vào trận này, Surena đã sử dụng giải pháp luân phiên cực kỳ sáng tạo: 9.000 xạ kỵ chỉ chạy vòng xung quanh và bắn tên vào quân La Mã, yêu cầu bộ binh La Mã buộc phải lui về xếp đội hình mai rùa (testudo) để chống lại.

Và khi họ sẽ xếp thành công testudo thì các Cataphract bắt đầu vào cuộc. Sự nặng nề nề của những cỗ xe tăng fan - ngựa và sức mạnh kinh hồn của ngọn ngôi trường thương Kontos vẫn phát huy tác dụng. Tín đồ La Mã khi bỏ túi đội hình testudo thì ko thể làm những gì khi hồ hết cỗ xe ủi Parthia này lao vào người.

Vì thế, từng tín đồ từng người trong số các binh lực La Mã đổi mới mồi ngon mang đến Kontos. Phần lớn người sống sót sau này khi đề cập lại vẫn tồn tại run rẩy lưu giữ lại tiếng rầm rập của vó ngựa chiến Cataphract lúc tới gần. Họ chần chừ họ sẽ bị tiêu diệt lúc nào…

Khi cỗ binh La Mã quay trở về đội hình bình thường để chặn bước tiến của những Cataphract thì này cũng là cơ hội Surena phất cờ thông tin rút lui, để 9.000 xạ kỵ tiếp tục rót mưa thương hiệu vào quân La Mã.

Trận Carrhae năm 53 TCN, khu vực La Mã thảm bại.

Cứ như thế, khi quân La Mã xếp testudo, Cataphract sẽ xả thân còn khi bọn họ xếp chuần thông thường, xạ kỵ sẽ liên tục bắn.

Cuộc chiến kéo dãn từ sáng đến tận chiều tối và gần như là chỉ có một mình quân Parthia đánh cùng La Mã nên oằn mình hứng chịu.

Surena sáng ý tới mức sẵn sàng sẵn 5.000 bé lạc đà mang tên khiến cho các xạ kỵ thoải mái và dễ chịu bắn mà không nhất thiết phải nghĩ nhiều. Crassus sau khoản thời gian nhìn thấy 5.000 con lạc đà sinh sống đằng xa đã sắp như thất vọng tột thuộc và chỉ huy các kỵ binh bạn Gaul vào trận.

Những kỵ binh này vốn siêu tinh nhuệ, từng chiến đấu sát bên Caesar trên Alesia năm nào. Mặc dù nhiên đấy là lần đầu tiên họ bắt buộc giao chiến với các kẻ quấn giáp body toàn thân như Cataphract.

Kết quả đang rõ, phần lớn ngọn giáo, lưỡi gươm của những kỵ binh Gaul không thể đả mến Cataphract. Trọn vẹn vô vọng trong cả tấn công lẫn phòng thủ, quân nhóm La Mã của Crassus mất ngay sát hết, chầu giời tới 20.000 người, bị bắt sống 10.000 và chỉ còn 10.000 quân chạy thoát.

Lúc này tín đồ ta mới phân biệt người chỉ đạo có công dụng quan trọng như thế nào. Surena được vinh danh như anh hùng và kia cũng chính là nguyên nhân khiến ông bị xử quyết vì nghi ngờ phản bội tức thì sau đó.

Vào năm 39 Hoàng tử Pacorus với quân tấn công người La Mã cùng lần này, lực lượng Cataphract còn đông hơn trước. Tuy vậy chiến dịch đã trở thành một thảm họa khi La Mã chiếm lĩnh được cao điểm và Pacorus chỉ định cho Cataphract phải tấn công lên… bên trên đồi.

Trường thương Kontos - nỗi ám hình ảnh của những người dân La Mã sau trận Carrhae.

Bắt mọi kỵ binh nặng hơn cả tê giác bắt buộc leo lên ngược dốc do vậy quả thực là ác mộng. Hệ quả là Pacorus bị giết mổ khi giao tranh với quân Parthia thua thảm hại. Đồng thời điều này cũng chứng minh được rằng, Cataphract yêu cầu không thể dùng làm lực lượng thiết yếu trong quân đội.

Cataphract có thể gây đề xuất sự gớm hoàng, làm rối loạn đội hình kẻ địch và gây tiếp giáp thương cực táo bạo nhưng chỉ khi bao gồm sự cung ứng của các đơn vị quân khác.

Sự du nhập của Cataphract vào những nước, đề cập cả... Việt Nam

Người La Mã ko coi kỵ binh Macedonia, truyền nhân của Alexander Đại đế ra gì nhưng họ lại luôn e dè sức mạnh của các Cataphract. Vào thay kỷ II, người La Mã gửi Cataphract vào trong quân team như 1 phần không thể thiếu.

Đế chế Byzantine (Đông La Mã) gây ra lực lượng Cataphract có tên Athanatoi lên đến mức 10.000 fan vào trong thời hạn đỉnh cao. Cataphract trên chiến trường vẫn luôn giữ được oai nghiêm phong cùng với sự mạnh mẽ và đóng một phương châm vô cùng quan trọng đặc biệt trong nền quân sự chiến lược của tất cả các nước thời Trung cổ, chỉ là trở nên thể đi nhưng thôi.

Trận Carrhae lưu lại vị cố kỉnh siêu cường của Đế chế Parthia thời đó cùng sự uy mãnh của các Cataphract.

Ví dụ sinh hoạt Thổ Nhĩ Kỳ dưới triều đại của đế chế Ottoman, những Sipahi - lực lượng kỵ binh của Ottoman sau này đa phần được sản phẩm công nghệ y tựa như những Cataphract.

Điều đó có thể lý giải bởi vì quãng thời hạn dài chiến tranh với Đế quốc Byzantine đã khiến cho người Ottoman tuyệt vời với phần nhiều Cataphract và dần dần chuyển hóa nó vào quân đội của mình.

Nhưng nhiều tứ liệu dị kì cho rằng sự du nhập của Cataphract nhà yếu tới từ những nước nằm ở vị trí phía Đông, khu vực đế chế cha Tư cổ đại, nơi sinh ra các Cataphract. Điều minh chứng cụ thể nhất là sau khoản thời gian Mông Kha dẫn đôi mươi vạn quân Mông Cổ xâm lấn xứ sở Hồi giáo, quân Mông Cổ ban đầu sử dụng các loại kỵ binh siêu nặng, quấn giáp toàn thân y hệt như các Cataphract.

Kỵ binh Gendarmes hoàn toàn có thể coi là truyền nhân của Cataphract.

Sự cải tiến và phát triển của kỵ binh vô cùng nặng Cataphract còn xuất hiện thêm ở cả… Việt Nam. Cho đến giờ chưa xuất hiện một sử sách nào ghi lại tầm tác động của Cataphract làm việc Iran lên Đại Việt cổ mặc dù Đại Việt sử ký toàn thư đang ghi rằng: “Ngày 27 năm quang Hưng máy 14 (1591), phía hai bên quân Trịnh với quân Mạc đương đầu với nhau, lại chọn 400 thiết kỵ xông lên trợ chiến…

Ba ngày sau, Trịnh Tùng mang đến quân tiến đánh Thăng Long, nhằm tiêu diệt trọn vẹn quân Mạc, sai Nguyễn Hữu Liêu lấy 5.000 quân giỏi nhất và voi khỏe cùng ngựa bọc sắt, đến giờ Dần, thẳng tiến đến đóng sinh sống câu Cao tại góc tây bắc thành Thăng Long…”.

Bức ảnh mô tả lại một kỵ binh quấn sắt của Đại Việt, tuy nhiên chỉ mang tính chất tham khảo và hình tượng. (Ảnh: empoleon92 bên trên Devianart).

Do sau này, bàn đạp chiến mã đã du nhập vào nước ta nên việc sử dụng vũ khí trên sườn lưng ngựa trở nên thoải mái và dễ chịu hơn nhiều, không nhất thiết phải sử dụng trường yêu mến bằng cả hai tay như trước nữa.

Không ai biết từ khi nào Cataphract dần bặt tăm khỏi chiến trường. Chỉ biết rằng với sự cải cách và phát triển của súng ống cùng đại bác, những bộ giáp rất nặng như thế trở thành nhiệm vụ thì bạn ta đã sửa chữa thay thế các Cataphract bởi những kỵ binh “nhẹ” hơn. Sau đây các đội kỵ binh thường xuyên chỉ mang áo gần kề ngực, có tên gọi là Cuirassier.

Dẫu vậy, sự trường tồn của Cataphract suốt ít nhất 22 cố gắng kỷ (từ ráng kỷ đồ vật VI TCN đến cố kỷ sản phẩm XVI khi thuốc súng cải cách và phát triển mạnh mẽ) đã lưu lại vị trí lịch sử vẻ vang không thể lu mờ.

Những hình vẽ, những bức phù điêu về Cataphract vẫn luôn gợi cho những người xem sự tò mò về một thời chiến tranh đẫm huyết trong lịch sử, vị trí mà ngọn ngôi trường thương Kontos đang trở thành nỗi ác mộng với nền quân sự chiến lược siêu việt nhất thế giới thời đó - người La Mã.